برنامه سفر

آخر هفته کجا بریم؟ روستای بوژان

2 هفته قبل


روستای بوژان در ۲۱ کیلومتری شمال شرقی نیشابور و در دامنه‌ی جنوبی رشته کوه بینالود قرار دارد. وسعت این روستا ۱۲۲۵ هکتار است و در ارتفاع ۱۶۰۰ متری از سطح دریا واقع شده و دارای آب و هوایی معتدل و کوهستانی است.

در زمان سلطنت ناصرالدین شاه مالیات روستا به شخصی به نام رئیس‌العلما داده‌ می‌شد که کدخدای روستا بود. رئیس‌العلما از افراد ثروتمند مالیات دریافت می‌کرد و به افراد فقیر می‌بخشید و با این کار باعث دلگرمی و رونق گرفتن و آبادانی روستا شد.

حصار بوژان-طبیعت نیشابور-روستای بوژان

در حدود ۷۰۰ سال پیش با وقوع سیلی این روستا به طور کل نابود شد و فقط قسمت‌های کمی از آن سالم ماند.

در سال ۱۳۴۱ دوباره سیلی عظیمی راه افتاد و روستا را ویران کرد. سنگ‌هایی بزرگ همراه سیل آمدند و تقریباً همه‌ی روستا را نابود کردند اما باز اهالی توانستند به روستا رونقی دوباره دهند.

و اما سیل سوم در مرداد ۱۳۶۵ از قسمت شمالی کوهستان سرازیر شد و باعث مرگ ۲۰۰ نفر از گردشگران و اهالی شد. خودروهای زیادی در مسیر سیل از بین رفتند.

با وقوع سیل سال ۱۳۶۵ و تأثیر روانی آن بر روی مردم نیشابور و در نهایت با سقوط هواپیمای مسافری در اسفند ۱۳۶۵ و کشته شدن همه‌ی مسافران، گردشگران کمتری به روستا می‌آمدند تا اینکه ساکنان قدیمی روستا با تلاش فراوان توانستند بوژان را به یکی از مهم‌ترین تفرجگاه‌های نیشابور تبدیل کنند.

 

چطور بریم بوژان

برای رفتن به این روستا ابتدا به نیشابور بروید و بعد از عبور از شهر وارد جاده‌ی آسفالتی شوید که به روستای بوژان منتهی می‌شود. در مسیر از کنار روستاهای فوشنجان و حمیدآباد و حصار بوژان رد می‌شوید.

رقص چوب روستای بوژان در مراسم عروسی

مراسم رقص و شمایل‌خوانی

مراسم رقص با چوب مهم‌ترین بخش جشن عروسی در روستای بوژان است. در این مراسم، سازهای دهل و سرنا یا دایره نواخته می‌شود و مردان روستا رقص با چوب را انجام می‌دهند.

شمایل‌خوانی که در ماه محرم انجام می‌شود جزء مراسم آیینی است و پرده‌خوان از مصائب اولیا به ویژه امام حسین (ع) می‌گوید.

گویش اهالی روستا بُژ یا بِجُو است و بوژان در این گویش به معنای رشد کرده است.

در فرهنگ لغت دهخدا و معین، بوژ به معنای گرداب، سیلاب سهمگین یا تب سنگین بدن است. در بعضی از منابع بوژنه به معنی غنچه و شکوفه‌ی درخت است و اهالی هم به غنچه، بُژ می‌گویند.

در این صورت با اضافه کردن پسوند “ان” به بوژ می‌توان بوژان را مکانی با سیلاب‌های سهمگین و یا محلی پر از شکوفه و غنچه تعبیر کرد.

اضافه کردن پسوند بوژ و بوژان به نام روستاها و چشمه‌ها توسط اهالی روستا نشان از سرسبزی و آب و هوای خوش آن منطقه دارد. بوژآباد، بوژ مهران و حصار بوژان از جمله‌ی این روستاهاست.

اما برخی دیگر معتقد هستند که به دلیل وجود گیاه بوژانه نام این روستا را بوژان گذاشته‌اند. گیاه بوژانه برگ‌های ریز و کوچکی دارد و به خاطر بوی تند، از آن به عنوان وسیله‌ای برای جلوگیری از پوسیدن لباس‌ها توسط موریانه استفاده می‌شود.

خانه‌های روستا ساختاری پلکانی دارند و بر شیب ملایم دامنه‌ی کوه ساخته شده‌اند. این منطقه به ماسوله‌ی گیلان شباهت زیادی دارد.

پشت‌بام هر خانه، حیاط خانه‌ی بالایی ست و رفت و آمد مردم در پس‌کوچه‌ها از طریق دالان‌ها انجام می‌شود.

خانه‌های پلکانی و ساختار ویژه‌ای که تشکیل داده‌اند باعث شکل‌گیری کوچه‌هایی نامنظم و تو در تو شده است. در بعضی از پس‌کوچه‌ها برای عبور و مرور دالان‌هایی ساخته شده بود و جلوی هر دالان دری وجود داشت که به هنگام احساس خطر بسته می‌شد و نقش مهمی در امنیت روستا داشت.

از عمده دلایلی که خانه‌های این روستا به شکل پلکانی ساخته شده‌اند غیرمسطح بودن زمین، کمبود زمین و دید نداشتن خانه‌ها به یکدیگر بوده است.

ساختار پلکانی روستای بوژان در نیشابور

تعداد خانوار در این روستا با توجه به فصل متغیر است و تعداد خانواری که به صورت ثابت و متغیر ساکن هستند، ۲۶۶ است. در این میان حدود ۸۰۰ نفر به صورت ثابت در روستا ساکن‌اند و نزدیک به ۳۰۰۰ نفر هم در فصل زمستان روستا را ترک می‌کنند و به شهر می‌روند.

اهالی قدیمی در بیشتر مواقع لباس محلی به تن دارند و اما جوانان روستا تنها در جشن و مراسم‌ها لباس محلی می‌پوشند.

لباس زنان روستا از پارچه‌هایی رنگارنگ و طرح‌دار تهیه می‌شود.

باغهای بوژان

با وجود رودخانه‌های پر آب و آب و هوایی مناسب به دلیل قرارگیری روستا در منطقه‌ای کوهستانی، زمین برای کشت گندم و جو محدود بوده و اقتصاد روستا بر پایه‌ی باغداری و دامداری است.

بسیاری از اهالی روستا باغدار هستند و در هر دو طرف رودخانه باغ‌های بسیاری شکل گرفته است.

هر شخص مالک چند قطعه باغ است و بیشتر درخت‌های میوه شامل آلبالو، گیلاس، آلو، گردو و سیب هستند.

کارخانه‌ی تولید کمپوت آلبالو و گیلاسی که در نزدیکی روستا احداث شده این دو میوه را به میوه‌هایی پُر برداشت تبدیل کرده است.

و اما دامداری که به باغداری هم کمک زیادی می‌کند بسیار رونق دارد. علاوه بر تولید گوشت و لبنیات، دام‌ها علف‌های هرز را خورده و باعث رشد بهتر درختان میوه می‌شوند و همینطور باغداران از کود سالم حیوانی نیز برای تقویت باغهای خود استفاده می‌کنند و این موضوع منبعی برای کسب درآمد دامداران نیز هست.

دامداری در روستای بوژان به دو روش دامداری و چکه رواج دارد. در روش دامداری شخصی که صاحب گله‌ است دام خود را به یک چوپان می‌سپارد (که البته امروزه به دلیل هزینه‌ی بالای آن، این روش استفاده نمی‌شود) و اما در روش چکه، اعضای هر خانواده تعدادی دام که شامل گاو و گوسفند است را به صورت توافقی به چرا می‌برند و نگهداری می‌کنند که البته این روش برای اهالی از لحاظ اقتصادی به صرفه‌تر است.

صنایع دستی زنان روستای بوژان

زنان روستا با استفاده از پشم گوسفندان به تولید صنایع دستی مشغول هستند و در کشاورزی و دامداری نیز به مردان کمک می‌کنند.

با وجود اینکه تمام اعضای یک خانواده مشغول کار دامداری و باغداری و حتی کشاورزی هستند اما هنوز هم کمبود نیروی کار در روستا احساس می‌شود.

در فصل زمستان کشاورزان در صورتی که دامی نداشته باشند به شهر کوچ می‌کنند. سایر اهالی معمولا فصل زمستان را در روستا می‌مانند.

محله‌های بالاده، کال‌عرب، بازنشان، کال‌وازه، باغ کهنه، کوچه حاجی شاه و محله‌میان جزو محله‌های روستای بوژان هستند.

خانه های قدیمی روستای بوژان

در ساخت خانه‌های روستا بیشتر از خشت خام و سنگ و در سقف خانه‌های قدیمی‌تر هم از چوب استفاده شده است.

بعضی از خانه‌ها در میان باغ و یا مزرعه قرار دارند که این موضوع برای گردشگران بسیار جذاب است.

در ساختار بعضی از خانه‌ها اتاقی به نام خانه‌نو برای مهمان در نظر گرفته شده است.

مسجد روستا هم که درست در وسط روستا قرار گرفته محلی برای تجمع اهالی است.

 

 

رودها و آبشارها

رودخانه بوژان یکی از جوان‌ترین رودهای جنوبی رشته کوه بینالود است. این رود از کوه‌هایی نظیر گودزرد، بوژان و سیته‌خانی سرچشمه می‌گیرد. این رود در ابتدا از میان دو معبر شرقی و غربی روستا می‌گذشت که اهالی با ساخت سدی بر روی آن محلی برای آب‌تنی ایجاد کردند.

طول رودخانه‌ی بوژان حدود ۱۰ کیلومتر است و در مسیر آن آبشارهای کوچک و بزرگی هم وجود دارد.

یکی از این آبشارها، بوژان است که در انتهای دره‌ای بزرگ و در ۶ کیلومتری روستا قرار دارد. برای رفتن به این آبشار باید در حاشیه‌ی رودخانه حدود ۲ کیلومتر پیاده‌روی کنید.

آبشار بوژان-بوژان نیشابور-روستای پلکانی بوژان در نیشابور

پس برای رفتن به آبشار بوژان، وقتی در مسیرتان از روستا گذشتید وارد دره‌ی بوژان می‌شوید، مسیر رودخانه به سمت شمال را ادامه دهید تا به باغ‌های میوه برسید. با عبور از این باغ‌ها به چشمه شکراب می‌رسید که البته در این منطقه دره بوژان کمی تنگ‌تر می‌شود اما می‌توانید براحتی از مسیر پاکوب ادامه‌ی راه را بروید.

همانطور که ادامه دهید تا به بخشی از دره برسید که مسیر دو قسمت شده و باید مسیر شرقی را دنبال کنید.

در اینجا هم دو راه وجود دارد، مسیر اول مسیر ویژه‌ی سنگ‌نوردان که توسط هیئت کوهنوردی نیشابور ایمن‌سازی شده است. این مسیر بیشتر برای ورزشکاران و افراد آشنا به سنگ‌نوردی مناسب است. اما اگر این راه را برای رسیدن به آبشار انتخاب کردید لازم است ابتدا وارد رودخانه شوید و بعد از ۱۰ دقیقه پیاده‌روی و بعد از تنگ شدن دره، وارد مسیر ایمن شوید و در انتها به آبشار برسید.

مسیر دوم مسیر ویژه‌ی مردم عادی است. راه پاکوب توسط اهالی و برای حمل محصولات‌شان توسط چهارپایان ایجاد شده است. اگر از این مسیر می‌روید بعد از ۲۰ دقیقه به بالای دیواره‌ی دره می‌رسید. در اینجا مسیر شرقی را ادامه دهید تا با کم شدن ارتفاع دره به رودخانه برسید. بعد از اینکه از رودخانه گذشتید فضایی درختکاری شده و تعدادی آبشار کوچک می‌بینید که برای رسیدن به آبشار بوژان باید از راه اصلی سمت راست ادامه‌ دهید. در این مسیر آب رودخانه بالا می‌آید و ۳۰۰ متر هم امتداد دارد. در همان سمت رودخانه ادامه‌ی مسیر دهید تا به آبشار کوچک دیگری برسید. بعد از ۱۵ دقیقه به آبشاری با طول ۲۴ متر در انتهای دره می‌رسید. در این قسمت عرض دره به کمتر از ۵/۲ متر می‌رسد. آبشار بوژان روبروی شماست.

با توجه به همه‌ی توضیحاتی که در مورد راه‌های رسیدن به آبشار بوژان گفته شد بهتر است برای رفتن به این آبشار از راهنما یا محلی‌ها کمک بگیرید.

ارتفاعات بوژان

قله‌ی شیرباد و گودزرد هر کدام با ارتفاع حدود ۳۳۰۰ متری، کاس‌من با ارتفاع حدود ۳۰۰۰ متری و قله‌ی سرچشمه‌ی مرغزاردره نیز با ارتفاع حدود ۳۱۰۰ متری جزو کوه‌های مرتفع روستای بوژان بوده و در میان رشته‌ کوه‌های بینالود و در بخش شمال‌شرقی روستا واقع شده‌اند. قله‌ی شیرباد دومین قله‌ی بلند رشته کوه بینالود است و به دلیل وزش بادهای سهمگین در این منطقه، نام آن را شیرباد گذاشته‌اند.

ارتفاعات بوژان در نیشابور-قله شیرباد و گودزرد روستای بوژان در نیشابور

اگر اهل کوهنوردی هستید که مکان مناسبی را برای این کار انتخاب کرده‌اید. چرا که به دلیل قرارگیری روستای بوژان در رشته کوه بینالود، به غیر از قله‌هایی که از آنها نام بردیم امکان دسترسی به ارتفاعات کلیمش، دریاچه‌ی مرتفع چشمه‌سبز و خط‌الراس پایور را هم دارید. کوه‌نوردان بسیاری به این منطقه می‌آیند تا با فتح قله‌های بلندی چون شیرباد و گودزرد توانایی‌های خود در کوه‌نوردی را محک بزنند.

در طول مسیر چشمه‌سارها و آبریزهایی وجود دارد که می‌توانید از آنها برای تامین آب گروه استفاده کنید.

اماکن زیارتی

دو آرامگاه روستای بوژان برای اهالی بسیار مقدس است.

آرامگاه مطهر امام‌زاده سلیم که در شرق روستاست و محل زیارت اهالی روستای بوژان و بوژآباد است. نسب ایشان به امام‌زین‌العابدین (ع) برمی‌گردد.

امام‌زاده خواجه‌گل‌علی که در جنوب روستاست اما فاقد مقبره است.

تعداد چشمه‌های این روستا بسیار زیاد است. چشمه لوش‌آب، کلاغ‌چینگ، بی‌در، آب‌محمود، شکرآب، گوری‌دره، ار مرز، دراز آب، مرغزار دره، باغ‌ملا، اویشک، سفید رود و … از جمله چشمه‌های روستای بوژان هستند.

در سفرتان به بوژان میوه‌های تازه‌ روستا و صنایع دستی زنان روستایی را می‌توانید به عنوان سوغات خریداری کنید.

این صنایع دستی شامل قالی‌بافی و فرت‌بافی است. به بافت حوله، سفره، بقچه و چادر شب، فرت‌بافی یا تن‌بافی گفته می‌شود که نخ مورد نیاز آن را زنان روستایی از تابیدن پشم دام خود تهیه می‌کنند.

 

بلغور شیر، کوکو قارچ، کله جوش، کشک، فطیر مسکه، نان تفدون، حلوای محلی، انواع آش و کباب جزو غذاهایی است که در روستا بسیار تهیه می‌شوند، پس فراموش نکنید که حتماً طعم لذت‌بخش آنها را بچشید.

بهار بوژان-طبیعت بهار در روستای بوژان نیشابور

بهترین فصل برای سفر

به این دلیل که روستا در منطقه‌ای کوهستانی واقع شده بهتر است که در فصل بهار و تابستان سفر کنید.

بهار بوژان: درختان میوه شکوفه داده‌اند و آب و هوایی دلچسب و مناظری تماشایی می‌بینید.

تابستان بوژان: آب و هوای بوژان معتدل کوهستانی است پس در فصل تابستان از سایر مناطق خنک‌تر بوده و تمامی درختان سرسبز هستند.

پاییز بوژان: به علت تنوع پوشش گیاهی در این فصل می‌توانید درختانی با رنگ‌های متنوع را ببینید.

زمستان بوژان: هوای زمستان بسیار سرد و برف و یخبندان روستا را فرا می‌گیرد و مناظری شگفت‌انگیز می‌بینید.

اقامت

می‌توانید از خانه‌ی معلم یا سوئیت‌های محلی استفاده کنید و یا در هتل‌ها و مهمانسراهای نیشابور اقامت کنید.

و اما اگر مایل به کمپ زدن هستید که مطالب زیر را مطالعه کنید:


اگر این مطلب برای شما مفید بود آن را با دوستانتون به اشتراک بگذارید

درباره نویسنده

Farahaz Ahmadzadeh

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.